Przejdź do treści

Uzyskiwanie dochodów z najmu mieszkania to nie tylko comiesięczne wpływy, ale także obowiązki. Jednym z nich jest obowiązek podzielenia się częścią dochodu z fiskusem. Za brak odprowadzania podatku od najmu grożą surowe kary, nie tylko finansowe. Warto wiedzieć, ile wynoszą w 2014 roku i czy można ich uniknąć.

Fakt rozpoczęcia najmu podatnik ma obowiązek zgłosić do urzędu skarbowego. Podatek od najmu wynosi 8,5 proc. od wartości uzyskiwanego przez właściciela mieszkania czynszu.  Podatek należy odprowadzić tylko od kwoty czynszu. Nie wlicza się tu kwot za media, bo te podlegają zapłacie na rzecz dostawców. Należy pamiętać, że obowiązek zapłacenia comiesięcznych zaliczek na podatek w wysokości 8,5 proc. wartości czynszu dotyczy czynszu faktycznie otrzymanego przez właściciela mieszkania. Po zakończeniu roku podatkowego podatek od najmu trzeba rozliczyć: albo do końca stycznia (w przypadku rozliczenia w formie zryczałtowanej), albo do końca kwietnia, łącznie z rozliczeniem innych dochodów.

Jeżeli właściciel mieszkania nie zgłosi rozpoczęcia najmu mieszkania do urzędu skarbowego, a organ podatkowy uzyska o tym informację (np. na podstawie zgłoszenia od sąsiadów), urząd skarbowy wyda decyzję określającą wysokość podatku wraz z odsetkami. Ponadto podatnikowi za uchylanie się od opodatkowania grożą kary określone w Kodeksie karnym skarbowym (dalej: kks).

Sankcje karnoskarbowe

Dla wysokości kar za przestępstwa i wykroczenia skarbowe określonych w Kodeksie karnym skarbowym ważne jest pojęcie małej, dużej i wielkiej wartości czynu zabronionego. Odnoszą się one do wielkości uszczuplonego podatku i w rezultacie decyduje to o łagodniejszej lub surowszej karze za popełnione przestępstwo skarbowe. Wielkości te oblicza się w oparciu o wskaźnik minimalnego wynagrodzenia za pracę. W 2014 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 1680 zł. brutto. W konsekwencji wzrosły kary za przestępstwa i wykroczenia skarbowe.

Mała wartość czynu zabronionego w  rozumieniu Kodeksu karnego skarbowego to taka, która nie przekracza dwustukrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia (w 2014 r. jest więc 336 000 zł). Duża wartość przekracza pięćsetkrotną wysokość minimalnego wynagrodzenia (840 000 zł). Natomiast wielka wartość - przekracza tysiąckrotną wysokość minimalnego wynagrodzenia (1 680 000 zł).

Kary za przestępstwo skarbowe

Podatnik, który uchylając się od opodatkowania, nie ujawnia właściwemu urzędowi skarbowemu przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub nie składa deklaracji, przez co naraża podatek na uszczuplenie popełnia przestępstwo skarbowe i podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie. Jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie jest małej wartości (czyli 336 000 zł.), podatnik podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych. Wynika to z art. 54 § 1 i § 2 kks.

Ustalając stawkę dzienną, sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe.

Przy wymierzaniu kary grzywny sąd określa najpierw liczbę stawek dziennych, w granicach, które określa Kodeks karny skarbowy. Najniższa liczba stawek dziennych wynosi 10, a najwyższa 720 (art. 23 § 1 kks). Następnie sąd ustala wysokość jednej stawki – nie może być niższa od 1/30 części minimalnego wynagrodzenia ani też przekraczać jej czterystukrotności (art. 23 § 3 kks). Kwotę grzywny uzyskuje się przez przemnożenie ustalonej liczby stawek przez wysokości jednej stawki.

W konsekwencji w 2014 roku:

  • najniższa stawka dzienna grzywny za przestępstwo skarbowe wynosi 56 zł., a
  • najwyższa stawka dzienna grzywny za przestępstwo skarbowe wynosi 22 400 zł.

Uwzględniając minimalną i maksymalną liczbę stawek dziennych w 2014 r.:

  • najniższa grzywna za przestępstwo skarbowe wynosi 560 zł.,
  • najwyższa grzywna za przestępstwo skarbowe wynosi 16 128 000 zł.

Co jest wykroczeniem, a co przestępstwem skarbowym?

O tym, czy dany czyn stanowi przestępstwo, czy też wykroczenie skarbowe decyduje tzw. próg ustawowy. Wykroczeniem jest czyn, jeżeli kwota uszczuplonego lub narażonego na uszczuplenie podatku nie przekracza ustawowego progu, czyli pięciokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia obowiązującej w czasie popełnienia tego czynu. Zatem w 2014 r. wykroczeniem jest czyn zabroniony, gdy kwota uszczuplonego podatku nie przekracza kwoty 8400 zł. Za wykroczenie skarbowe grozi zwykle mandat. Najwyższy mandat za wykroczenie skarbowe wynosi dwukrotną wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę, co w 2014 r. daje kwotę 3360 zł.

Czy można uniknąć kary?

Podatnik może uniknąć wskazanych wyżej kar za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie, jeżeli zawiadomi urząd skarbowy o tym czynie, ujawni wszystkie jego okoliczności, w tym osoby współdziałające w jego popełnieniu. Jest to tzw. czynny żal określony w art. 16 Kodeksu karnego skarbowego.

Jednak samo ujawnienie przez podatnika faktu popełnienia przestępstwa lub wykroczenia skarbowego nie wystarczy. Podatnik musi przede wszystkim zapłacić w całości wymagalny podatek wraz z odsetkami.